Gaziantep’te Travmadan Uyum’a: Çocuklarla Sessizce İnşa Edilen Bir Yolculuk

Her çocuğun kendi dünyası vardır. Ama bazı çocukların dünyası, göç yollarında parçalanır, savaşın ortasında susar ve okul sıralarında görünmez olur.

Gaziantep’te uyguladığımız Psikososyal Destek Programı, işte tam da bu sessizleşmiş çocukların sesini yeniden bulmaları için yola çıkmış bir çalışmaydı. Bu yolculukta bir psikolog olarak sadece uygulayıcı değil; bazen bir oyun arkadaşları, bazen hikâyelerine kulak veren biri, bazen de göz göze geldiğimizde sadece “buradayım” diyen bir yetişkindim.

Bir Kayıptan Daha Fazlası: Yetimlik ve Görünmez Yükler

Bu projede, savaşta ebeveynlerinden birini ya da ikisini kaybetmiş, çoğunluğu Suriyeli olan çocuklarla çalıştık. Ancak kayıp sadece bir anne ya da babadan ibaret değildi. Onlar, ait hissetmenin, korunmanın, anlaşılmanın ve kabul edilmenin yokluğunu da taşıyorlardı.

Dil farklıydı, kültür farklıydı, duygular ise içe gömülmüştü. Bize düşen görev, onların taşıdığı bu görünmez yükleri birlikte fark etmek ve taşımalarına yardımcı olmaktı.

İyileşmenin Araçları: Kum, Göz, Hikâye ve Oyun

Her çocuk yıl boyunca 25 grup çalışması ve en az 3 bireysel çalışmaya katıldı. Kimileri için bireysel destek ihtiyacı daha fazlaydı, onlarla EMDR çalışmalarına yoğunlaştık.

Kum tepsileriyle duygularını sessizce dökenler oldu; küçük figürlerle bir ev kurup ardından yıkıp yeniden inşa edenler… Bazı çocuklar hiç konuşmadı ama parmaklarının izi her seans sonrası kalbimizdeydi.

Grup çalışmalarında psikodrama, oyun, psikoeğitim ve drama gibi tekniklerle çocukların öz düzenleme becerilerini destekledik. Bazen bir “rüya avcısı” yaptık, bazen bir “şifa çantası” hazırladık. Her etkinlik, çocukların iç dünyasından bir kapı araladı bize.

🎭 Duygusal İlk Yardım: “Bugün Çantanda Ne Var?”

Bir çocuğun sırtındaki çantasına bakarak başladık bazı çalışmalara. O çantalar defter değil, kaygı, korku, özlem ve bazen de öfke doluydu.

“Bugün çantanda ne var?” diye sorduğumuzda, içlerinden çıkanları hayal gücüyle dönüştürmelerine alan açtık. Çantasındaki “korkuyu” bir kahramana, “yalnızlığı” bir ışığa dönüştürdüler.

🗣️ Kelimeler Değişti, Düşünceler Dönüştü

EMDR çalışmaları sırasında çocuklar travmalarını yeniden işleme sürecinden geçti. “Ben başarısızım”, “Ben sevilmiyorum” gibi bilişsel çarpıtmaları fark ettikçe bunların yerine “Ben yeterliyim”, “Ben değerliyim” gibi ifadeler yerleşmeye başladı.

Kimi çocuklar ilk defa duygularını adlandırabildi. Kimisi sadece sessizce durarak “güvendeyim” duygusunu ilk kez deneyimledi.

🏫 Sadece Seanslar Değil, Yaşam Değişti

Bu proje sadece psikolojik bir çalışma değildi; aynı zamanda çocukların sosyal ve akademik yaşantılarına da dokundu.

Türkçeye hâkimiyetleri arttı, okul notları yükseldi, kendilerini ifade etme becerileri gelişti. Psikologların rol model olarak görmeye başladılar. Bazıları ilk kez bir hedef belirleyip o hedefe yürümek için cesaret gösterdi.

Her şeyden öte, kendilerini daha değerli hissetmeye başladılar.

Bir çocuğun şu cümlesi, bütün projeyi tek bir satıra indiriyordu:

“Artık ben sadece bir göçmen değilim, ben bir çocuğum.”

Bu Yolculukta Kim Kazandı?

Elbette çocuklar… Ama biz de kazandık. Onların gözlerinde yeniden parlayan ışığı görmek, bir tebessümün ardında iyileşmeye tanık olmak, bazen en güçlü terapötik müdahaleydi.

Gaziantep Psikososyal Destek Projesi, sadece geçmişin izlerini silmek değil, geleceğe umutla bakan bir çocuk profili inşa etmek için atılan küçük ama derin bir adımdı.